خانه > مقالات > معرفی منابع > معرفی کتاب > مدل های کلیدی مدیریت

مدل های کلیدی مدیریت

” اینها همه تئوری است … فقط روی کاغذ جواب می دهد … برای بچه دانشجوها خوب است.” راستش را بخواهید، من هم تا حدی مثل شما فکر می کردم، ولی آنچه باعث شد به معرفی این کتاب بپردازم، ملاقات امروزم با آقای مهندس خواجوی، مدیر زنجیره تامین یکی از پروژه های شرکت Technip در نروژ بود. در خلال صحبتهایش خیلی ساده گفت: “ما از ماتریس Kraljic استفاده می کنیم، یه مدل عهد بوقیه، ولی خیلی خوب جواب میده”.

تا کنون بیشتر کتابهایی که در این سایت معرفی شده اند، حسب ذائقه “فنی پسند” خوانندگان، بیشتر جنبه تخصصی داشته به بررسی مسایل مهندسی، تامین، … QC شرکتهای نفت، گاز، پتروشیمی و یا نیروگاهی می پرداختند. در این مطلب می خواهم کتابی را که معرفی کنم که بعضا به عنوان هندبوک دانشجویان و فارغ التحصیلان MBA شناخته می شود و نویسنده آن را شایسته کتابخانه تمامی مدیران در تمامی دیسیپلینهای یک شرکت پروژه محور می داند.

با توجه به عنوان کتاب “مدل های کلیدی مدیریت”، می توان حدس زد که با جعبه ابزاری مدیریتی، مشتمل بر ۵۶ مدل کاربردی برای به کارگیری در انواع گوناگون مسایل طرف هستیم. حال مدیران سازمان در هر مقطعی و با توجه به نوع مساله ای که با آن مواجهند، به یکی از سرفصلهای کتاب مراجعه نموده و با “ایده اصلی” آن آشنا می شوند. اشکال و نمودارهای ارائه شده در کتاب به طور خلاصه کاربرد هر یک از ابزارهای مدیریتی را نشان می دهند. در آخر هر فصل و تحت عنوان “تجزیه و تحلیل نهایی”، به مسایلی نظیر نقاط قوت،مشکلات پیاده سازی و مقایسه آن با سایر مدلها پرداخته می شود. بدین ترتیب به هر مدل حدود ۴ تا ۶ صفحه اختصاص یافته است.

در انتهای کتاب انگلیسی، این ۵۶ مدل در ۵ بخش زیر دسته بندی شده اند:

  • استراتژی (Strategy)
  • سازمان (Organization)
  • فرایند اصلی (Primary process)
  • فرایندهای کارکردی (Functional processes)
  • انسانها و رفتار آنها (People and behaviour)

متاسفانه این دو صفحه در ترجمه فارسی ارائه نشده است، که آنرا از نسخه اصلی برداشته و در زیر قرار داده ام:

حین مطالعه هر فصل / مدل، یکی از دو مورد زیر را تجربه خواهید کرد:

  • قبلا این مدل را مطالعه کرده اید: با مطالعه این فصل به مرور آن می پردازید و به چگونگی کاربرد آن در سازمان خود می پردازید.
  • این مدل کاملا برای شما تازگی دارد: ضمن آگاهی از وجود چنین ابزاری، چنانچه پیاده سازی آن را صلاح دانستید، می توانید به یکی از مراجع اصلی (بین ۱ تا ۵ کتاب / مقاله) معرفی شده در ابتدای آن فصل مراجعه نموده و به تعمیق دانش خود در آن زمینه بپردازید. مقالات اغلب از مجله معتبر Harvard Business Review انتخاب شده اند، یعنی مقالاتی حدودا ۱۰ صفحه ای و کاملا کاربردی، که در صورت تمایل می توانید ترجمه فارسی آنها را از مجله گزیده مدیریت تهیه نمایید.

ممکن است با مرور مدلهای معرفی شده در کتاب، بگویید اینها همه تئوری است و فقط روی کاغذ و برای بچه دانشجوها خوب است. راستش را بخواهید، من هم تا حدی مثل شما فکر می کردم، ولی آنچه باعث شد به معرفی این کتاب بپردازم، ملاقات امروزم با آقای مهندس خواجوی، مدیر زنجیره تامین یکی از پروژه های شرکت Technip در نروژ بود. در خلال صحبتهایش خیلی ساده گفت: “ما از ماتریس Kraljic استفاده می کنیم، یه مدل عهد بوقیه، ولی خیلی خوب جواب میده”. موقع رفتن گفت یکی دو تا کتاب بهم معرفی کن تا فردا قبل از رفتنم بخرم و آنجا سر فرصت مطالعه کنم. … داشتم در ذهنم کتابهایی را که در این مدت خوانده بودم مرور می کردم که: یادم افتاد که ۲-۳ سال قبل از طریق کتاب حاضر، با این مدل آشنا شده بودم ( مدل ۳۴ – “مدل خرید کرالجیک”)، ولی هیچگاه جرات مطرح کردن آن را در فضای شرکتهای پروژه محور و سنتی (پی نوشت) ایرانی نداشتم! پس با خودم گفتم، بالاخره باید کار را از جایی شروع کرد، و چه جایی بهتر از EPCzoom. در مطلب دیگری خواهیم گفت که چگونه شرکتهایی نظیر شل، زیمنس، FMC Technologies، … با بهره گیری از این مدل پایه، به توسعه آنچه Supplier Category Management نامیده می شود، پرداخته اند و مدیریت خرید اقلام و تجهیزات خود را بهینه نموده اند.

تنها دو نقطه ضعف ممکن است دیده شود:

  • نسخه اصلی: برخی موارد مطلب بیش از حد خلاصه شده است و در نتیجه مدل ارائه شده خوب برای خواننده جا نمی افتد.
  • ترجمه فارسی: برخی موارد در ترجمه نیامده است.

برای مثال درمدل خرید کرالجیک، سه شکل Stages of Purchasing Sophistication زیر را با هم مقایسه می کنیم: شکل مقاله ۱۹۸۳، شکل نسخه انگلیسی کتاب، شکل نسخ ترجمه شده کتاب (مورد آخر بعد از اسکن قرار داده می شود):

با این تفاسیر ممکن است به مطالعه نسخه اصلی کتاب راغب باشید. در این صورت می توانید آنرا از مسیر زیر دانلود کنید:

به طور خلاصه با مطالعه این کتاب می توانید به یک دید کلی نسبت به عناوین مدلها و ابزارهای کاربردی دنیای مدیریت دست یابید و سپس به تحقیق و بررسی آن از طریق مراجعه به منابع اصلی آن بپردازید.

اطلاعات کتابشناختی:

  • نویسندگان: تن هو، استیون؛ تن هو، وتر؛ استیونز، فرانس؛ وان در الست، مارسل؛ پول-کوین، فیونا؛
  • عنوان انگلیسی: Key Management Models: The Management Tools and Practices that Improve Your Business
  • ترجمه: علی اکبر فرهنگی، حسین صفرزاده، مهدی خادمی
  • تهران: رسا، ۱۳۸۶.
  • قیمت: ۵۸۰۰۰ ریال
  • ۳۸۲ صفحه

فهرست مطالب کتاب:

  • مدل اول: هزینه یابی بر مبنای فعالیت ABC
  • مدل دوم: نقشهای مدیریتی PAEI آدیزس
  • مدل سوم: شبکه محصول / بازار انسف
  • مدل چهارم: “کارتهای امتیاز متوازن” (یا همان BSC معروف)
  • مدل پنجم: ماتریس BCG
  • مدل ششم: نقشهای تیم از دیدگاه بلبین
  • مدل هفتم: Benchmarking (بهینه کاوی)
  • مدل هشتم: مدل مدیریت پروژه برنسکات
  • مدل نهم: طراحی مجدد فرآیند کـسب و کار
  • مدل دهم: الگوی بلوغ ظرفیت
  • مدل یازدهم: عناصر چهارگانه تغییر
  • مدل دوازدهم: الگوی آشوب
  • مدل سیزدهم: ارزشهای رقابتی (اثر بخشی سازمان ها)
  • مدل چهاردهم: تجزیه و تحلیل عوامل رقابتی: نیروی پنجگانه پورتر
  • مدل پانزدهم: گونه شناسی پذیرش
  • مدل شانزدهم: قابلیت های محوری
  • مدل هفدهم: عناصر چهارگانه اصلی
  • مدل هجدهم: هفت عادت مردمان بسیار مؤثر
  • مدل نوزدهم: مدیریت روابط و بازاریابی مشتری
  • مدل بیستم: چرخه دمینگ
  • مدل بیست و یکم: مدل EFQM یا همان مدل تعالی (سرآمدی) سازمانی اروپا
  • مدل بیست و دوم: مدیریت زمان اثر بخش “آیزن هاور”
  • مدل بیست و سوم: ارزش افزوده اقتصادی (EVA)
  • مدل بیست و چهارم: پنجمین فرمان
  • مدل بیست و پنجم: چهار توانایی سازمان یادگیرنده
  • مدل بیست و ششم: استراتژی های رقابتی عام
  • مدل بیست وهفتم: خدایان مدیریت
  • مدل بیست و هشتم: مدل رشد گرینر
  • مدل بیست و نهم: ابعاد فرهنگی هافستد
  • مدل سی ام: تولید بهنگام (JIT)
  • مدل سی و یکم: کایزن
  • مدل سی و دوم: قابلیتهای اختصاصی کی
  • مدل سی و سوم: مراحل هشت گانه تغییر کاتر
  • مدل سی و چهارم: مدل خرید کرالجیک
  • مدل سی و پنجم: اهرمهای کنترل
  • مدل سی و ششم: تجزیه و تحلیل MABA
  • مدل سی و هفتم: جایزه مالکوم بالدریج
  • مدل سی و هشتم: آمیخته بازاریابی
  • مدل سی و نهم: مازلو
  • مدل چهلم: چارچوب S-7 مکینزی
  • مدل چهل و یکم: اشکال مینتزبرگ
  • مدل چهل و دوم: نقشهای مدیریتی مینتزبرگ
  • مدل چهل و سوم: سازمان روان رنجور
  • مدل چهل و چهارم: مراحل رشد تکنولوژی اطلاعات (IT) نولان
  • مدل چهل و پنجم: تجزیه وتحلیل ارزش سربار (OVA)
  • مدل چهل ششم: الگوی ایجاد مزیت
  • مدل چهل و هفتم: مدل تغییرات هدف دار
  • مدل چهل و هشتم: تجزیه و تحلیل ریسک بازده
  • مدل چهل و نهم: طراحی سناریو (shell)
  • مدل پنجاه: مکاتب تلفیق استراتژی
  • مدل پنجاه و یکم: مدل نیروی هفت گانه
  • مدل پنجاه و دوم: سازمان فنی- اجتماعی
  • مدل پنجاه و سوم: تجزیه و تحلیل SWOT
  • مدل پنجاه و چهارم: مدیریت بر مبنای ارزش
  • مدل پنجاه و پنجم: زنجیره ارزش
  • مدل پنجاه و ششم: نظامهای ارزشی

پی نوشت:

ما ایرانیها:

  • شانه به شانه اروپاییها و آمریکاییها،
  • سوار جدیدترین ماشینها می شویم،
  • به بهترین کافی شاپها می رویم،
  • مدرنترین فیلمها و آهنگها را گوش می کنیم،
  • آخرین مدل موبایل دستمان است،

و علیرغم آن:

  • در سبک زندگی شخصیمان به طور عام
  • و در سبک زندگی جمعیمان و به طور خاص مدیریت شرکتهایمان

خیلی سنتی هستیم، و رغبت و حوصله ای به نوآوری و آزمودن روشهای جدید نداریم. هر کس در ساحتی و به میزانی: برای مثال، خود من تا چند سال پیش هر وقت در خیابان و پارک یک سالمند کتانی پوش را می دیدم، شاخ در می آوردم. انگار آن بنده خدا باید حتما کفش چرمی به پا و عصای چوبی به دست، از کنار من آهسته آهسته رد می شد تا با الگوی ذهنی من جور در بیاید! در حالیکه در کشورهایی مثل کانادا، به قول دوستان آنوری، در پارکها پیر زن و پیرمرد است که تند تند می دوند و از کنارت به سرعت می گذرند.

مصادیق:

  • زندگی شخصی: چند درصد ما هر روز و به طور منظم: ورزش می کنیم، مطالعه می کنیم، از یارانه مان می گذریم، …
  • سبک مدیریت: چند درصد از فرایندهای کلیدی شرکت توسط سیستمهای اطلاعات مدیریت، ساماندهی شده اند. در خصوص شرکتهای پروژه محور: چند درصد شرکتها سیستمهای EDMS، PRMS، … را مستقر نموده اند! و یا حاضرند برای تامین آنها چند صد میلیون تومان (یا چند صد هزار دلار از پروژه های چند میلیون و میلیارد دلاری) خرج کنند. یا همان بحث روشهای جدیدتر حفاری در فازهای پارس جنوبی، که شرکت استات اوبل پیشنهاد می داد ولی کارفرمای ما قبول نمی کرد و آخر سر با ضمانت اینکه اگر کار خراب شد، تمام هزینه ها را خودش می دهد، حفاری کرد و به ما ناباوران، شمه ای از آخرین تکنولوژی ها را نشان داد. یا بحث آموزشمان، …

حین نگارش این مطالب، بی اختیار به سال ۷۶ برگشتم و کتابخانه مرکزی دانشگاه امیرکبیر و توصیه آقای دکتر سیروس: کتاب “مدیریت انتقال تکنولوژی و توسعه” نواز شریف. که تکنولوژی فقط سخت افزار و ماشین آلات ملموس نیست، بلکه قسمت اعظم این کوه یخی، نرم افزار، مدیریت و موارد غیر ملموس یا intangible است. اسبی سخت زیبا و سرکش که به ما نابلدان سواری نمی دهد!

درباره ابوالفضل آهنی

ابوالفضل آهنی دانش آموخته رشته مهندسی صنایع از دانشگاه صنعتی امیرکبیر است. در ابتدا بیشتر متمایل به کاربرد آمار، هوش مصنوعی و تئوری تصمیم گیری برای مدلسازی ریاضی و حل مسائل پیچیده مهندسی و مدیریتی بود، ولی پس از همکاری با شرکتهای پیمانکار نفت، گاز و پتروشیمی مجذوب پیچیدگی های خاص این نوع پروژه های عظیم شد و برای مهار این نوع پیچیدگی ها، به جستجو و پیگیری مستمر مقالات و کتب تخصصی مربوطه پرداخت. پس از کسب تجربیاتی در زمینه برنامه ریزی و کنترل پروژه، طراحی و استقرار سیستم اطلاعات مدیریت پروژه، سیستم مدیریت کیفیت و سیستم مدیریت HSE؛ او علاقه مند به ترویج دانش مدیریت پروژه در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی شده است.

این مطلب را هم ببینید

معرفی و دانلود هندبوک بازرسی تجهیزات مکانیکی، کلیفورد ماتیوس

کتاب حاضر به ارائه راهنمایی های عملی و گام به گام برای بازرسی تجهیزات مکانیکی …

۱ نظر

  1. جناب مهندس دستمریزاد بسیار عالی
    هزار آفرین بر همت بلند و افکار والای شما
    بنده به داشتن همنوعانی همچون شما افتخار میکنم انشاء ا.. بتوانیم بزودی همدیگر را ملاقات کنیم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *