معرفی و دانلود گزارش “شکل دهی فرهنگ ایمنی از طریق رهبری ایمنی”

تعهد به ایمنی نباید یک اولویت محسوب شود بلکه یک ارزش است که همواره باید به عنوان مبنای تصمیم گیری ها، در هر سطحی به کار رود

گزارش ۴۵۲ از سری انتشارات انجمن بین المللی تولیدکنندگان نفت و گاز یا OGP: International Association of Oil & Gas Producers در اکتبر ۲۰۱۳ با عنوان Shaping safety culture through safety leadership، به موضوع شکل گیری فرهنگ ایمنی از طریق رهبری سازمان می پردازد. همان گونه که در پست قبلی نیز بیان شد، برآیند تلاش ها در حوزه عملکرد HSE یک سازمان به ایجاد فرهنگ ایمنی منجر می شود که البته زمانبر بوده و نیاز به برنامه ریزی دقیقی دارد. هدف از انتشار این گزارش، ارتقا آگاهی مدیران صنعت نفت و گاز در خصوص ویژگی های یک رهبر و نحوه مدیریت او ذکر شده است که بر شکل گیری فرهنگ ایمنی در سازمان تاثیرگذار است.

محتوای این گزارش، سنگ بنای فرهنگ ایمنی در یک سازمان است که مصداق «خشت اول چون نهد معمار کج / تا ثریا می رود دیوار کج» محسوب می شود. یکی از به روزترین رویکردهای مدیریت HSE یعنی BBS: Behaviour Based Safety دقیقا بر پایه چنین فرهنگی قابل اجرا است. از جمله مزیت های این گزارش نسبت به خیل عظیم مطالب موجود، نگارش مبتنی بر تجارب حرفه ای و بر پایه مراجع معتبر و البته به صورت خلاصه است؛ به گونه ای که برای متخصصین HSE بسیار ملموس و قابل درک است ولی شاید تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته باشد.

 فهرست مطالب این گزارش عبارت است از:

  • مرور
  • نمونه های عملی
  • فرهنگ ایمنی چیست؟
  • اجزای یک فرهنگ ایمنی
  • رهبری چست؟
  • خصوصیات رهبر ایمنی
  • رهبری در عملیات
  • راهی به سوی …
  • مراجع
  • منابع بیشتر

مقدمه

فاکتورهای فرهنگی همیشه و در هر محیط بر رفتار تاثیر می گذارند. فرهنگ یک سازمان در افراد تازه وارد کاملا نفوذ می کند و حتی تاثیر عمیقی بر افراد موجود سازمان دارد؛ تا جایی که وقتی تنها هم باشند یا نظارتی از طرف مدیران و همکاران آنها صورت نمی گیرد باز هم ایمنی را در انجام وظایف خود به کار می گیرند. این ویژگی فراگیرانه فرهنگ، اهرم مهمی در دست مدیرانی است که به دنبال تاثیرگذاری بر انگیزه و رفتار کارکنان هستند.

به طورکلی یک حادثه عمده نتیجه تعدادی از عوامل است که در تعامل با هم و از طریق پیش بینی نشده ای به وقوع می پیوندند. بسیاری از این فاکتورها، رفتاری و روان شناسانه است و به وسیله فرهنگ ایمنی قابل کنترل هستند. یک فرهنگ ایمنی مثبت به تنهایی پیشگیری از حوادث را تضمین نمی نماید ولی مانعی در برابر عوامل رفتاری مسبب حادثه است. سیستم مدیریتی که با یک فرهنگ ایمنی موثر پشتیبانی نشود ممکن است نتایج دلخواه را به دنبال نداشته باشد.

فرهنگ ایمنی اغلب در سرتاسر یک سازمان همسان نبوده و پتانسیل  بهبود در همه شرکت ها وجود دارد. باید توجه نمود که دستیابی به یک فرهنگ ایمنی موثر و پایداری آن، یک اقدام ضربتی نیست بلکه می توان گفت مانند یک سفر است.

شیوه رهبری مدیران و نشان دادن آشکار تعهدشان به ایمنی در همه امور، در شکل گیری فرهنگ سازمانی نقش مهمی دارد. تمرکز طولانی مدت، تعهد و تذکرات مداوم بسیار اثربخش تر از پوستر و اقدامات تنببهی است.

فرهنگ ایمنی چیست؟

یک تعریف ساده و مختصر از فرهنگ توسط Deal & Kennedy در سال ۱۹۸۲ارائه شده است: «محوری که همه کارها حول آن انجام می شود». فرهنگ سازمانی را می توان در مستندات صریح مثل بیانیه ماموریت، خط مشی HSE یا گزارشات سالانه که پیشرفت در عملکرد HSE را اعلام می نماید نشان داد. با این وجود، فرهنگ واقعی سازمان تنها درنحوه انجام کار سازمان قابل رویت است. تعریف ارائه شده فوق به معنی ارتباطات و عملیاتی است که همه در آن سهیم هستند و واقعا می توان آن را مشاهده نمود.

فرهنگ ایمنی موثر، فرهنگی است که در آن ایمنی نقش مهمی ایفا می نماید و نزد افرادی که برای سازمان کار می کنند دارای ارزش محوری است. این موضوع وجه تمایز سازمان هایی است که در آنها یا ایمنی در حاشیه است و یا فاصله زیادی از عملیات واقعی دارد. ساختن فرهنگ ایمنی، پروسه پیچیده ای است.ایجاد یک فرهنگ ایمنی قوی و پایدار نیازمند صرف زمان و تلاش فراوانی است. این کار معمولا یک فرآیند چندساله است که زنجیره ای از بهبودهای مستمر را می طلبد. در عین حال، فرهنگ ایمنی وضعیت شکننده ای دارد. تلاش های چندساله می تواند بر اثر یک اقدام اشتباه، به هدر رود.

اجزای یک فرهنگ ایمنی

یک فرهنگ ایمنی مبتنی بر پنج عنصر اصلی است:

  1. فرهنگ در جریان امور بودن (Staying Informed): سازمان داده های مرتبط با عملکرد ایمنی خود را جمع آوری و آنالیز می نماید تا همواره از وضعیت ایمنی خود آگاه باشد.
  2. فرهنگ گزارش گر (Reporting): کارکنان مطمئن هستند که می توانند جنبه های ایمنی را بدون ترس از مجازات، گزارش نمایند.
  3. فرهنگ درس پذیرنده (Learning): سازمان ها از اشتباهات خود درس می گیرند و در شرایط ناایمن موجود، تغییراتی ایجاد می نمایند.
  4. فرهنگ انعطاف پذیر (Flexible): سازمان در صورت رویارویی با یک محیط کاری طاقت فرسا و آشفته، قادر به شکل دهی مجدد سلسله مراتب فرماندهی خود هستند.
  5. فرهنگ عادلانه (Just): کارکنان مرز بین رفتارهایی که قابل قبول و غیر قابل قبول تلقی می گردند را می دانند. رفتارهای غیرقابل قبول نیز به شیوه ای عادلانه، سازگار و متناسب مورد رسیدگی قرار می گیرند.

 

درباره مسعود رضازاده

من مسعود رضازاده، دارای مدرک کارشناسی مهندسی صنایع - گرایش ایمنی صنعتی از دانشکده سلامت، ایمنی و محیط زیست (HSE) دانشگاه شهید بهشتی و کارشناسی ارشد مدیریت HSE از واحد علوم و تحقیقات تهران دانشگاه آزاد هستم. به موضوعات مختلف مهندسی صنایع مثل کنترل پروژه، کنترل موجودی، تضمین کیفیت و به خصوص HSE علاقه مندم. اعتقاد دارم حوزه های مختلف مدیریت پروژه به مثابه حلقه های زنجیر بوده و ارتباط ناگسستنی بین آنها برقرار است. مایل هستم جهت ارتقای سطح اطلاعات، تجربیات کاری خود را با متخصصان امر تبادل نمایم.

این مطلب را هم ببینید

فرهنگ ایمنی، حلقه مفقوده سازمانی

وقتی صحبت از HSE: Health, Safety and Environment به میان می آید احتمالا نمی توان …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *