تشریح بندهای استاندارد OHSAS: قسمت ۱- دامنه کاربرد (Scope)

در پست قبلی در خصوص کلیات سری ارزیابی ایمنی و بهداشت شغلی (OHSAS 18001:2007) مطالبی عنوان شد و مقرر شد بندهای سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی به ترتیب معرفی و تشریح گردد. در این راستا اولین بند این استاندارد با عنوان دامنه کاربرد، مورد بررسی تقصیلی قرار خواهد گرفت.

در بین افرادی که با OHSAS سر و کار دارند بسیار دیده شده است که به محض بازکردن کتاب استاندارد، از بندهای اولیه عبور نموده و مستقیما به سراغ بند چهارم و زیربندهای آن می روند. اگر چه الزامات سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی عملا مربوط به بند چهارم است ولی این نباید به معنای بی اهمیت دانستن بندهای نخستین تلقی گردد. در واقع آگاهی کامل از این بندها، کمک شایانی به استقرار و اجرای سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی در سازمان می نماید.

عبارت “دامنه کاربرد” که معمولا در ابتدای دستورالعمل ها و روش های اجرایی نیز دیده می شود بدان معنا است که الزامات مطرح شده در چه سازمانی، کدام بخش ها از سازمان، کدام عملیات از هر بخش و کدام نوع از عملیات قابل کاربرد و پیگیری است. معمولا سازمان ها دامنه کاربرد این الزامات را در همه بخش های سازمان خود عنوان می نمایند ولی مثلا اگر شرکت ایران خودرو دامنه کاربرد الزامات سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی خود را محدود به خط تولید خودروی سمند نماید، قابلیت کاربرد این الزامات نیز تنها در همان قسمت خط تولید خودروی سمند تعریف می شود و بدیهی است که گواهینامه صادر شده توسط موسسه گواهی دهنده یا ممیزی کننده نیز منحصر به همین قسمت ذکر شده خواهد بود.

نکات کلیدی این بند عبارت است از:

  1. این استاندارد معیارهای عملکرد ایمنی و بهداشت شغلی خاصی را بیان نمی کند. یعنی اخذ گواهینامه این استاندارد به هیچ وجه به معنای عملکرد مطلوب و قابل توجه ایمنی و بهداشت شغلی یک سازمان نیست.
  2.  این استاندارد مشخصات تفصیلی برای طراحی یک سیستم مدیریتی ارائه نمی نماید. یعنی الزامات معرفی شده در این استاندارد ارتباطی با ایجاد ساختارها و یا حتی بخش HSE در یک سازمان نداشته و تنها این امکان را برای سازمان ها فراهم می سازد تا در صورت کنترل ریسک های ایمنی و بهداشت شغلی خود بتوانند عملکرد ایمنی و بهداشت شغلی خود را نیز بهبود بخشند.
  3. گستره کاربرد الزامات مندرج در این استاندارد به عواملی مانند خط مشی ایمنی و بهداشت شغلی سازمان، ماهیت فعالیت ها و ریسک ها و پیچیدگی عملیات آن بستگی دارد. مثلا صنعت حساس و مهمی مثل صنایع انرژی اتمی در مقایسه با یک کارخانه تولید رب گوجه فرنگی قطعا در اجرای الزامات این استاندارد و گستردگی آن با هم متفاوت هستند. شاید بتوان خطرات ایمنی و بهداشت شغلی در کارخانه را با یک روش شناسایی خطر معمول و روتین مثل JSA یا FMEA کلاسیک، تشخیص و با کمی خطا و اغماض آن را ارزیابی ریسک نمود ولی انجام همین الزام در صنایع هسته ای بدون استفاده از روش های شناسایی خطرات پیشرفته مبتنی بر خطای انسانی و ارزیابی ریسک فازی بر پایه حذف عدم قطعیت ها از مقدار تعیین شده برای هر ریسک، فاقد اثربخشی مورد انتظار خواهد بود. بنابراین نیاز به تعداد بیشتری نیروی انسانی از نوع متخصص و نیز نرم افزارهای ویژه خواهد بود که در نهایت به گستردگی سیستم مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی خواهد انجامید.
  4. استاندارد OHSAS به منظور توجه به ایمنی و بهداشت شغلی و نه توجه به دیگر حوزه های ایمنی و بهداشت شغلی مانند برنامه های سلامت / تندرستی کارکنان، ایمنی محصول، خسارت به اموال و یا پیامدهای زیست محیطی در نظر گرفته شده است. بعضا در سازمان ها مشاهده می گردد که نارضایتی از کیفیت غذای توزیع شده، عدم تخصیص ساعاتی در هفته به انجام فعالیت های ورزشی و یا شکایات واصله از ایمن نبودن محصول تولید شده در یک کارخانه به بخش HSE ارجاع می گردد؛ به استناد اینکه متولی سیستم مدیریت و بهداشت شغلی است. استاندارد به صراحت اعلام می دارد که این امور، قابل طرح و بحث در OHSAS نیست.

درباره مسعود رضازاده

من مسعود رضازاده، دارای مدرک کارشناسی مهندسی صنایع - گرایش ایمنی صنعتی از دانشکده سلامت، ایمنی و محیط زیست (HSE) دانشگاه شهید بهشتی و کارشناسی ارشد مدیریت HSE از واحد علوم و تحقیقات تهران دانشگاه آزاد هستم. به موضوعات مختلف مهندسی صنایع مثل کنترل پروژه، کنترل موجودی، تضمین کیفیت و به خصوص HSE علاقه مندم. اعتقاد دارم حوزه های مختلف مدیریت پروژه به مثابه حلقه های زنجیر بوده و ارتباط ناگسستنی بین آنها برقرار است. مایل هستم جهت ارتقای سطح اطلاعات، تجربیات کاری خود را با متخصصان امر تبادل نمایم.

این مطلب را هم ببینید

فرهنگ ایمنی، حلقه مفقوده سازمانی

وقتی صحبت از HSE: Health, Safety and Environment به میان می آید احتمالا نمی توان …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *