وال استریت ژورنال: دودستگی شرکت‌های خارجی برای همکاری نفتی با قرارگاه خاتم

با این‌حال همۀ شرکت‌های خارجی نیز از همکاری با خاتم نگران نیستند. مدیر عامل یک شرکت آلمانی در غرفۀ این شرکت در نمایشگاه با اشاره به محاسن خدمات این شرکت برای بازسازی کمپرسورهای گاز، می‌گوید: «خاتم ما را به خوبی می‌شناسد، اگر آن‌ها تحت تحریم نباشند، حتماً خدمات خود را به آن‌ها خواهیم فروخت».

نفتنا: نزدیک به یک سال از پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری می‌گذرد؛ سالی که با تغییر در مدیریت کشور بسیاری از تهدیدهای پیش‌روی برداشته شد و به یمن توافق هسته‌ای میان ایران و گروه ۵+۱ در ماه نوامبر، تیرگی روابط میان ایران و کشورهای غربی رو به روشنی گرایید. یکی از خواسته‌های جمهوری اسلامی که همواره امید بوده در پرتو بهبود روابط کشورها تحقق یابد، بازگشت شرکت‌های بزرگ نفت و گاز دنیا و سرمایه‌گذاری آن‌ها در میادین غنی این کشور است.

رئیس کمیتۀ بازنگری قراردادهای نفتی ایران، در کنفرانس رونمایی از مدل جدید قراردادهای نفتی، تعامل مثبت با دنیا را مهمترین مشخصۀ این قراردادها عنوان کرد و گفت: «سیاستی که امروز دولت ما انتخاب کرده، به عنوان یک راهبرد صحیح در جهت بازنگری و تنظیم روابط با جهان شکل گرفته است. کشور ما با ذخایر عظیم نفت و گازش نمی‌تواند که از تعامل بین‌المللی در این حوزه صرف نظر کند. این استفاده لزوماً استفاده خاص سیاسی نیست، بلکه مبتنی بر پارامترهای سیاسی، اقتصادی، صنعتی و مبتنی بر جذب سرمایه‌ها و تکنولوژی‌های خارجی به منظور حفظ و گسترش منافع ملی شکل گرفته است».

اما به نظر می‌رسد که شرکت‌های خارجی به واسطه تمرکزی که بخش تحریم‌های آمریکا بر سپاه دارد، در مورد بازگشت به ایران دچار دودستگی شده اند، این در حالی است که همواره مسئولین ارشد نفتی ایران گفته‌اند که بازگشت شرکت‌های خارجی تنها با هدف تقویت شرکت‌های داخلی بدون هیچ گونه محدودیتی توجیه پذیر است.

به گزارش «نفتنا»، پایگاه خبری «وال‌استریت‌ژورنال» که متعلق به تندروهای آمریکایی است در همین رابطه روز پیش اعلام کرده که تا کنون تمام شرکت‌های خارجی از بدو ورودشان به ایران دریافته‌اند که برای شروع یا از سرگیری فعالیت‌ها باید با قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء که یکی از شرکت‌های زیرمجموعۀ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است، همکاری کنند.

در اواخر سال ۱۹۹۰ که شرکت‌های غربی مانند توتال و رویال‌داچ‌شل اولین قرارداد نفتی خود را با ایران امضاء می‌کردند، قرارگاه سازندگی خاتم حضور بسیار کم‌رنگی در بخش نفت و گاز ایران داشت. اما بعد از سال ۲۰۰۵، محمود احمدی‌نژاد قراردادهایی به ارزش میلیاردها دلار، با پیمانکاران زیرمجموعۀ ارگان‌های خاص امضاءکرد. قرارگاه خاتم نیز که بزرگ‌ترین پیمانکار پروژه‌های دولتی ایران است، از سال ۲۰۱۰ و با خروج شرکت‌ها و پیمانکاران نفت و گاز خارجی، با سرعت فزاینده‌ای به افزایش نقش خود در پروژه‌های نفتی و گازی مبادرت ورزید.

حالا با وجود کاهش تحریم‌ها علیه ایران، همچنان کشورهای امریکایی و اتحادیه اروپا از همکاری با قرارگاه خاتم منع می‌شوند و در صورت پابرجا بودن تحریم این شرکت زیرمجموعۀ سپاه، اگر ایران بر شرط مشارکت و همکاری خارجی‌ها با خاتم اصرار ورزد، راه ورود سرمایه‌های فرامرزی به این کشور نفت‌خیز همچنان بسته خواهد ماند.

مدیر اجرایی سابق یکی از غول‌های نفتی اروپایی که از ایران خارج شده است، می‌گوید: «همکاری‌های نفتی با خاتم؟ نمی‌توانم ببینم چنین اتفاقی بیفتد».

با این‌حال همۀ شرکت‌های خارجی نیز از همکاری با خاتم نگران نیستند. مدیر عامل یک شرکت آلمانی در غرفۀ این شرکت در نمایشگاه با اشاره به محاسن خدمات این شرکت برای بازسازی کمپرسورهای گاز، می‌گوید: «خاتم ما را به خوبی می‌شناسد، اگر آن‌ها تحت تحریم نباشند، حتماً خدمات خود را به آن‌ها خواهیم فروخت».

حسن درگاهی مدیرعامل بخش نفت و گاز خاتم در مصاحبه‌ با وال‌استریت ژورنال می‌گوید قراردادهای این شرکت با دولت ایران ارزشی بالغ بر ۵۰ میلیارد دلار دارد.

بنا به گفتۀ سخنگوی شرکت نفت و گاز پارس در سال ۲۰۱۰، پس از خروج شرکت‌های توتال و رپسول اسپانیا از پارس جنوبی، بخش عظیمی از قراردادهای ۲۱ میلیارد دلاری حفاری و ساخت خط‌لوله و پلت‌فرم به خاتم‌الانبیاء اعطاء شد.

وال‌استریت‌ژورنال در گزارش خود به کمبود تجربۀ متخصصان خاتم‌الانبیاء در انجام پروژه‌های نفتی و گازی اشاره کرده و می‌گوید به عنوان مثال عدم حفاظت کافی از یک مخزن میعانات گازی منجر به نشتی و نیز اختلال در برنامه‌ای شد که به تولید روزانه هشتاد هزار بشکه هیدروکربن در پارس جنوبی می‌انجامید. درگاهی در این خصوص می‌گوید: «در همۀ پروژه‌های بزرگ موانع و مشکلاتی وجود دارد… ما این مشکلات را حل خواهیم کرد».

شرکت ملی گاز ایران اخیراً یکی از قراردادهای ۱.۳ میلیارد دلاری خودرا با قرارگاه خاتم برای ساخت خط لولۀ صادرات گاز طبیعی به عراق لغو کرده و علت آن‌را تأخیرات و مشکلات مالی خاتم عنوان کرده است. حمیدرضا عراقی، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران گفت: «قرارداد با خاتم‌الانبیاء لغو شده و برای واگذاری این قرارداد، در حال مذاکره با شرکت‌های دیگر از جمله سه کمپانی خارجی هستیم». اما مدیر بخش نفت و گاز قرارگاه خانم در واکنش به این سخنان گفته بود قرارداد لغو شد چون به اندازۀ کافی بزرگ و سودآور نبود.

قرارگاه خاتم هم‌اکنون در حال آماده‌سازی خود برای حضور شرکت‌های خارجی در ایران است و بنا بر آن‌چه در بروشور انگلیسی شرکت آمده، قصد دارد در راستای «بهره‌برداری از پتانسیل سرمایه‌گذاران خارجی»، انجام «مدیریت جهادی» و نیز «ترویج و تقویت عناصر مذهبی در میان شرکت‌های مجری» تمام اهتمام خود را به کار گیرد.